नेपालमा विदेशी कम्पनीले ट्रेडमार्क दर्ता किन गर्नुपर्छ ?

काठमाडौँ । आजभोलि नेपालमा धेरै विदेशी सामान, मोबाइल, कपडा, जुत्ता, खाना तथा औषधिका ब्रान्डहरू प्रयोगमा छन् । तर ती ब्रान्डहरू नेपालमा कानूनी रूपमा सुरक्षित छन् कि छैनन् भन्ने कुरा धेरैलाई थाहा छैन ।

यदि विदेशी कम्पनीको ट्रेडमार्क नेपालमा दर्ता छैन भने, त्यसको नक्कल गर्नेलाई रोक्न गाह्रो हुन्छ ।

ट्रेडमार्क भनेको के हो ?

ट्रेडमार्क भनेको कुनै कम्पनीको नाम, चिह्न, लोगो वा ब्रान्ड हो, जसले त्यसको सामान वा सेवाको पहिचान गराउँछ ।

विदेशी ट्रेडमार्क नेपालमा दर्ता गर्नैपर्छ ?

हो । नेपालको पेटेन्ट, डिजाइन तथा ट्रेडमार्क ऐन, २०२२ अनुसार विदेशी कम्पनीको ट्रेडमार्क नेपालमा दर्ता नभएसम्म त्यसले नेपालमा कानूनी सुरक्षा पाउँदैन । ऐनको दफा २१क ले यो कुरा स्पष्ट गरेको छ ।

नेपाल पेरिस महासन्धिको सदस्य भए पनि, नेपालमा विदेशी वा विश्वप्रसिद्ध ब्रान्डले स्वतः सुरक्षा पाउने व्यवस्था छैन । त्यसैले नेपालमै दर्ता अनिवार्य हुन्छ ।

ट्रेडमार्क दर्ता गर्ने सरकारी निकाय कुन हो ?

नेपालमा ट्रेडमार्क दर्ता गर्ने सरकारी निकाय उद्योग विभाग हो । यो उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय अन्तर्गत पर्दछ ।

विदेशी ट्रेडमार्क दर्ता गर्ने प्रक्रिया कसरी हुन्छ ?

विदेशी कम्पनीले नेपालमा ट्रेडमार्क दर्ता गर्न निम्न चरण पूरा गर्नुपर्छ :

पहिलो चरण : उद्योग विभागमा ट्रेडमार्क दर्ताको आवेदन बुझाइन्छ ।

दोस्रो चरण : उद्योग विभागले सो ट्रेडमार्क पहिले कसैले दर्ता गरिसकेको छ कि छैन वा कानुनविपरीत त छैन भन्ने जाँच गर्छ ।

तेस्रो चरण : ठीक देखिएमा उक्त ट्रेडमार्कलाई औद्योगिक सम्पत्ति बुलेटिन नामक सरकारी सूचनापत्रमा छापिन्छ ।

चौथो चरण : सूचना प्रकाशित भएको मितिदेखि ९० दिनभित्र कसैले विरोध नगरेमा ट्रेडमार्क दर्ता हुन्छ ।

दर्ताका लागि के–कस्ता कागजात चाहिन्छ ?

विदेशी ट्रेडमार्क दर्ता गर्न यी कागजात आवश्यक पर्छन्स्

ट्रेडमार्क दर्ताको आवेदन

• विदेशमा दर्ता भएको ट्रेडमार्कको प्रमाणपत्र (नोटरी गरिएको)
• ट्रेडमार्कको लोगो वा चिह्न (रङ्गीन)
• पावर अफ अटर्नी (अधिकारपत्र)

यदि विदेशमा दर्ताका लागि आवेदन मात्रै दिएको भए पनि, त्यसको आधारमा नेपालमा आवेदन दिन सकिन्छ ।

यसले आम नागरिकलाई के फाइदा गर्छ ?

नक्कली सामान बजारमा आउनबाट रोक्न मद्दत गर्छ ।

उपभोक्ताले सही र गुणस्तरीय सामान पाउँछन् ।

व्यापारमा विश्वास बढ्छ ।

कानूनी झन्झट कम हुन्छ ।

नेपालमा विदेशी कम्पनीको ट्रेडमार्क दर्ता हुनु भनेको व्यापार सुरक्षित हुनु मात्र होइन, उपभोक्ताको हित पनि सुरक्षित हुनु हो । कानुनबारे जानकारी नहुँदा धेरै समस्या देखिने भएकाले, ट्रेडमार्कजस्ता विषयमा कानूनी सचेतना बढाउन जरुरी छ ।