ल क्याम्पसका विद्यार्थीको थाप्लोमा भवन र नेताको भार !

काठमाडौं । नेपाल ल क्याम्पसलाई त्रिभुवन विश्वविद्यालयको केन्द्रीय क्याम्पस मानिन्छ । सरकारी क्याम्पस भए पनि यहाँ कानून पढ्ने विद्यार्थीको आकर्षण थामिनसक्नु छ । प्रतिस्पर्धामा नाम निकालेर ल क्याम्पसमा भर्ना हुन पाउनुलाई कानूनका विद्यार्थीले सौभाग्य ठान्ने गरेका छन्।

यस वर्ष त्रिविले बीए.एलएल.बी अध्ययनका लागि ५७० जनाको कोटा तोकेको थियो । नेपाल ल क्याम्पसमा १६० जनाको कोटा तोकिएको थियो । यो कोटामा विद्यार्थीहरु भर्ना भइसकेका छन् र मंसिर २१ देखि पढाइसमेत शुरु भइसकेको छ।

नेपाल ल क्याम्पसले बीए.एलएल.बीका विद्यार्थीबाट प्रतिव्यक्ति ७० हजार १५० रुपैयाँ शुल्क लिएको छ । धरान लगायतका कलेजहरुमा भने योभन्दा केही सस्तोमा भर्ना लिइएको छ ।

नेपाल ल क्याम्पसले प्रतिविद्यार्थी ७० हजार १५० रुपैयाँ लिए पनि निजी क्याम्पसहरुको तुलनामा यो धेरै नै सस्तो हो ।

तर, विद्यार्थीबाट कुन–कुन शीर्षकमा शुल्क लिइयो भन्ने विवरण हेर्ने हो भनेचाहिँ केही शुल्क विद्यार्थीमाथि अनावश्यक भार थोपरिएको हो कि भनेजस्तो देखिन्छ ।

जस्तो– प्रत्येक विद्यार्थीबाट ‘स्टुडेन्ट युनियन फी’ भनेर ११ सय रुपैयाँका दरले उठाइएको छ । १६० जना विद्यार्थीबाट यसरी संकलन गर्दा स्ववियुको खातामा १ लाख ७६ हजार रुपैयाँ जम्मा हुन जान्छ । यसको अर्थ, स्ववियुका विद्यार्थी नेताहरु पाल्ने खर्च हरेक विद्यार्थीको थाप्लोमा बोकाइएको देखिन्छ । विद्यार्थीबाट शुल्क लिइए पनि स्ववियुको कार्यालय र क्याम्पसको वातावरण निकै फोहोर देखिन्छ, विद्यार्थी नेताले सरसफाइमा खासै ध्यान दिएको देखिँदैन ।

विद्यार्थी संगठन शुल्क वापत ११ सय रुपैयाँ लिएपछि फेरि विद्यार्थी कल्याण कोषका लागि प्रतिव्यक्ति ५ सय रुपैयाँ लिइएको छ ।

अर्कोतर्फ नेपाल ल क्याम्पसको भवन निकै जीर्ण छ । अहिले धमाधम नयाँ भवन बनिरहेको छ । तर, यो भवन निर्माणमा पनि कलेजले विद्यार्थीबाटै रकम संकलन गरेको छ । नेपाल ल क्याम्पसको संरचना निर्माणका लागि प्रत्येक विद्यार्थीबाट ६ हजार रुपैयाँ अनिवार्य चन्दा उठाइएको छ ।

संरचना निर्माणका लागि ६ हजार रुपैयाँ लिएको ल क्याम्पसले फेरि क्याम्पस विकास कोषका लागि थप ६ हजार रुपैयाँ प्रतिव्यक्ति शुल्क लिएको छ । यो १२ हजार रुपैयाँका कारण भर्ना शुल्क थप बढ्न गएको देखिन्छ ।

सामान्यतः सरकारी क्याम्पस भन्नेबित्तिकै जोकोहीले राज्यको लगानीमा बनेको संरचनामा न्यूनतम शुल्क तिरेर सर्वसाधारणका छोराछोरीले शिक्षा प्राप्त गर्ने संस्था भनेर बुझ्ने गरेका छन् । तर, सरकारी क्याम्पसको भवन निर्माणमा समेत विद्यार्थीबाट रकम उठाइनुले कानून संकायमा नेपाल सरकारको लगानी के कस्तो छ भन्ने देखाउँछ ।

नेपाल ल क्याम्पसमा बीए.एलएल.बीको पहिलो सेमेस्टरमा भर्ना हुने विद्यार्थीले क्याम्पसलाई विभिन्न १७ वटा शीर्षकमा शुल्क बुझाउँछन् । त्यस्तै, विद्यार्थीले कम्प्युटर ल्याब शुल्क ५ हजार, इन्ट्रान्स शुल्क १३ हजार, स्वास्थ्य बिमा बापत पाँच सय रुपैयाँ र आन्तरिक परीक्षा शुल्क बापत १ हजार ४ सय रुपैयाँ बुझाउँछन् ।

त्यसैगरी कानून समीक्षा (रिभ्यू) र कानून परिचर्चा शीर्षकमा २ हजार १५० रुपैयाँ, पुस्तकालय शुल्क र धरौटी बापत २/२ हजार रुपैयाँ, औषधी शुल्क तीन सय रुपैयाँ र विविध शुल्क शीर्षकमा १ हजार रुपैयाँ बुझाएको देखिन्छ । विद्यार्थीले ट्युसन शुल्क भनेर २८ हजार ३ सय रुपैयाँ तिर्छन्, जुन खासमा पढाइ वापतको शुल्क हो ।

भवन निर्माण र विद्यार्थी युनियन शुल्क बाहेक अन्य शुल्क खासै औचित्यहीन देखिँदैन । पुस्तकालयको प्रवन्ध पनि क्याम्पसले राम्रै गरेको छ । तर, खेलकूलमा शुल्क लिइए पनि चेस बाहेक अन्य खेलहरु खेल्ने ठाउँ ल क्याम्पसमा छैन ।

ल क्याम्पसमा स्रोतको अभाव छ : भुसाल

त्रिवि कानून संकायकी उपप्राध्यापक विष्णुमाया भुसाल नेपाल ल क्याम्पसलाई त्रिवि र सरकारले उचित ध्यान नदिँदा स्रोत साधनको अभाव झेल्नुपरेको बताउँछिन् ।

त्रिविले दरबन्दी थपेर पर्याप्त शिक्षक नदिँदा करारका शिक्षकबाट पढाउनुपरेको र स्रोत साधनको समस्या झेल्नु परिरहेको भुसालको गुनासो छ । तर, यस्तो अवस्थामा पनि नेपाल ल क्याम्पसको पढाइ गुणस्तरीय रहेको उनले दाबी गरिन् ।

केही समयअघि जस नेपालसँगको अन्तरवार्तामा भुसालले भनिन्, ‘नेपाल ल क्याम्पस धेरै पुरानो हो । यस क्याम्पसको उत्पादनले अहिले न्यायालयदेखि लिएर सबै ठाउँमा नेतृत्व गरिराख्नुभएको छ । तर, म २०६८ सालमा नियुक्त हुँदाखेरि करिब ९३/९४ जना शिक्षक हुनुहुन्थ्यो भने अहिले हामी ३२ जना छौं । अब २/३ जना घट्दै हुनुहुन्छ । हामीसँग अहिले ३ हजार भन्दा बढी विद्यार्थीहरु हुनुहुन्छ ।’

उनी थप्छिन्, ‘हामी अहिले बिहान र दिउँसोको सिफ्ट गरी सय जनालाई एलएलएम पढाउँछौं । बीएएलएलबीमा १० वटा सेमेस्टर हुन्छ । यसअघि १०५ जनाको कोटा थियो भने अब १६० जनालाई पढाउन थालिएको छ । एलएलबीमा हाम्रा ६ सय विद्यार्थी छन् । सबै सेमेस्टरका विद्यार्थी जोड्दा ३ हजार बढी हुनुहुन्छ भने हामी शिक्षकहरु २८/२९ जना छौं ।’

उपप्राध्यापक भुसाल अगाडि भन्छिन्, ‘नेपाल ल क्याम्पसमा ३/४ हजार विद्यार्थी पढाउँछौं, ठाउँको कुरा गर्ने हो भने ७ रोपनीमा बनेको बिल्डिङ छ । हाम्रो भौतिक संरचना एकदमै साँघुरो छ । ठाउँ पर्याप्त छैन । हामीलाई असाध्यै गाह्रो भएको छ । त्यसैले यसमा त्रिविले पनि ध्यान दिनुपर्‍यो र सरकारले पनि ध्यान दिनुपर्‍यो ।’

हेर्नुहोस् भुसालसँगको कुराकानी–

‘रातो बंगाला र सेन्ट जेभियर्सका विद्यार्थी ल क्याम्पसमा आउँछन्’