अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको चीन भ्रमणका रोमाञ्चक पक्षहरू

काठमाडौँ । गत साता अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले चीन भ्रमण गरे । उक्त भ्रमण केवल कूटनीतिक भेटघाटमा सीमित रहेन ।यो शक्ति, प्रदर्शन, तनाव, सामाजिक सञ्जाल र अनौठा क्षणहरूले भरिएको एउटा विश्वव्यापी ‘राजनीतिक शो’ जस्तै बन्यो।

चीनका राष्ट्रपति सी जिनपिङ सँगको भेटवार्ताले विश्व राजनीति, व्यापार र ताइवानको स्वतन्त्रताजस्ता संवेदनशील मुद्दामा ध्यान त खिच्यो नै, भ्रमणका केही रोचक र असामान्य पक्षले अझ बढी चर्चा पाए।

भ्रमणको सबैभन्दा चर्चित क्षणमध्ये एक थियो – ट्रम्पलाई बेइजिङस्थित झोङनानहाइ कम्पाउन्डको निजी भ्रमण गराइनु ।

तस्बिर: ‘झोङनानहाइ’ (Zhongnanhai) अवलोकनमा ट्रम्प 

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको शक्ति केन्द्र मानिने यो क्षेत्र सामान्यतयाः विदेशी नेताका लागि खुला हुँदैन । यही स्थानमा अहिले चीनको शीर्ष नेतृत्व बसोबास र शासन सञ्चालन गर्छ । भ्रमणका क्रममा ट्रम्पले  सी जिनपिङसँग ‘अरू कुन विश्व नेताले यहाँ भ्रमण गरेका छन् ?’ भनेर प्रश्न गरेका थिए ।

जवाफमा सीले ‘अत्यन्तै दुर्लभ’ भन्दै रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन को नाम उल्लेख गरेका थिए । यसले ट्रम्पलाई दिइएको विशेष सम्मानको सङ्केत गरेको विश्लेषण गरिएको छ ।

चीनले ट्रम्पको स्वागत पनि निकै भव्य शैलीमा गर्‍यो । २१ तोपको सलामी, सैनिक ब्याण्ड, फूल र झण्डा बोकेका बालबालिका तथा राजकीय भोजले भ्रमणलाई चलचित्रजस्तै बनाइदियो । मदिरा नपिउने व्यक्तिका रूपमा परिचित ट्रम्पले औपचारिक टोस्टका लागि स्याम्पेनको प्रतीकात्मक सिप लिएको दृश्य समेत चर्चामा रह्यो ।

तस्बिर: चीनमा ट्रम्पको भव्य स्वागत गरिँदै ।

तर बाहिर देखिएको मुस्कान र सम्मानभित्र अनेक तनाव पनि लुकेका थिए । भ्रमणकै क्रममा चिनियाँ पत्रकारहरूको भीडले अमेरिकी टोलीका एक कर्मचारीलाई लडाएर कुल्चिएको घटना बाहिरियो । उनी सामान्य घाइते भए पनि अमेरिकी पक्षले त्यसप्रति कडा असन्तुष्टि जनाएको थियो ।

त्यस्तै, ‘टेम्पल अफ हेभेन’ भ्रमणका क्रममा चिनियाँ सुरक्षाकर्मीले अमेरिकी ‘सिक्रेट सर्भिस’ एजेन्टलाई प्रवेश रोक्दा करिब आधा घण्टा तनावपूर्ण अवस्था सिर्जना भएको बताइएको छ । अमेरिकी पत्रकारहरूले आफूहरूलाई सीमित पहुँच दिइएको, पानीका बोतलसमेत जफत गरिएको र कार्यक्रम कभरेजमा कडा नियन्त्रण गरिएको गुनासो गरेका थिए ।

भ्रमणमा सहभागी उद्योगीहरूको टोलीले पनि सामाजिक सञ्जालमा ठूलो चर्चा पायो । इलोन मस्क, टिम कुक र जेन्सन ह्वाङ जस्ता अमेरिकी प्रविधि क्षेत्रका चर्चित व्यक्तिहरू ट्रम्पसँगै चीन पुगेका थिए ।

विशेषगरी इलन मस्कले चिनियाँ प्रविधि कम्पनी सिओमीका प्रमुख लेइ जुनसँग सेल्फी खिच्दा बनाएका अनौठा अनुहारका हाउभाउ भाइरल बने । मस्कका ती भिडियो र तस्वीरहरू चीनको ‘वेइबो’देखि एक्ससम्म व्यापक रूपमा फैलिएका थिए । केहीले त्यसलाई ‘ट्रोलिङ’ भने भने केहीले ‘मेन क्यारेक्टर इनर्जी’ को सङ्ज्ञा दिए ।

तस्बिरमा इलोन मस्क र लेइ जुन ।

मस्कले आफ्नो ६ वर्षीय छोरालाई पनि भ्रमणमा साथ लगेका थिए । विशाल दरबार र औपचारिक कार्यक्रमबीच बाबुको हात समातेर हिँडिरहेको बालकका दृश्यहरूले चिनियाँ सामाजिक सञ्जालमा धेरैको ध्यान खिचे । कतिपयले यसलाई ‘मानवीय क्षण’ भने भने केहीले ‘राजकीय भ्रमणमा बच्चा किन ?’ भनेर प्रश्न पनि उठाए।

तस्बिरमा मस्क र उनका ६ वर्षीय छोरा ।

राजनीतिक रूपमा भने भ्रमणमा सबैभन्दा संवेदनशील विषय ताइवान बन्यो । राष्ट्रपति सी जिनपिङले ताइवानलाई अमेरिका-चीन सम्बन्धको ‘सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण मुद्दा’ भन्दै गलत ढङ्गले व्यवस्थापन गरिए ‘द्वन्द्व र टकराव’ सम्म पुग्न सक्ने चेतावनी दिएका थिए । यद्यपि दुवै नेताले सार्वजनिक रूपमा सम्बन्ध सुधारको भाषा बोले पनि ताइवान, इरान, व्यापार र प्रविधिसम्बन्धी विवाद अझै समाधान नभएको स्पष्ट देखिएको छ।

ट्रम्पले चीनले अमेरिकी कृषि उत्पादन खरिद गर्ने र बोइङ विमान किन्ने सहमति भएको दाबी गरे पनि सबै सम्झौताहरू स्पष्ट रूपमा पुष्टि भएका छैनन् । प्रविधि क्षेत्रमा एनभिडियाका H200 चिप चीनमा बिक्री हुने वा नहुने विषय अझै अन्योलमै रहेको बताइएको छ ।

समग्रमा ट्रम्पको चीन भ्रमण ठूलो कूटनीतिक उपलब्धिभन्दा पनि शक्ति प्रदर्शन, प्रतीकात्मक मित्रता, सामाजिक सञ्जालको भाइरल संस्कृति र पर्दा पछाडिको तनावले भरिएको भ्रमणका रूपमा स्मरणीय बनेको छ ।