बाटोमा भेटिएको नागरिकता बोकेर यत्रो ठगी !

काठमाडौं । अचानक तपाईँको नागरिकता हरायो भने के गर्नुहुन्छ ? सामान्यतः सम्बन्धित निकायमा उजुरी गर्नुहुन्छ होला । आफ्नो स्थायी बसोबास भएको ठाउँबाट नागरिकताको प्रतिलिपि पनि बनाउनुहुन्छ होला । तर, एकदिन अचानक हराएको नागरिकता बोकेर एक हुल मानिस तपाईकै घरमा आइपुगे भने के गर्नुहुन्छ ?

यस्तै अनौठो ठगीको घटना फेला परेको छ काठमाडौंमा । हराएको नागरिकताले कत्रो ठगी धन्दा चल्दो रहेछ भन्ने सम्झँदा तपाईलाई अचम्म लाग्न सक्छ ।

घटना यसरी सुरु हुन्छ…

घटना हो २०७८ सालको । कञ्चनपुरका २२ वर्षीय निरज पाण्डेय भक्तपुर बसेर आफ्नो अध्ययन गर्दै थिए । मध्यम परिवारका निरजले परिवारलाई आर्थिक भार कम होस् भनेर पढाइसँगै पुतलीसडकमा एउटा सामान्य जागीर पनि सुरु गरे ।
एक दिन जागीर सकेर कोठा फर्कने क्रममा निरजको नागरिकता बाटैमा खसेर हरायो । उनले यसलाई सामान्य रूपमै लिए । गाउँ गएको मौका पारेर प्रतिलिपि बनाए । त्यसपश्चात् उनी आफ्नो नियमित कर्ममा लागे ।
करिब एक वर्षपछि अचानक एक दिन निरजको कञ्चनपुरस्थित घरमा ४/५ जनाको समूह पुग्यो र उनका बुबासँग सोधपुछ गर्न थाल्यो ।

‘तपाईँको छोरा निरजले हामीलाई वैदेशिक रोजगारीमा रसिया पठाउने भनेर लाखौँ रुपैयाँ ठग्यो ।’

यसरी आरोप लगाउने व्यक्तिहरू पूर्वसुरक्षाकर्मीहरु रहेछन् ।

काठमाडौंमा बसेर अध्ययन गरिरहेको आफ्नो छोराले मेनपावर/कन्सल्टेन्सी व्यवसाय नै खोलेर मानिसहरुलाई ठग्यो भन्दा निरजका बुवा छक्क परे ।

छोराले बदमासी नै पो गर्‍यो कि भनेर उनले तत्कालै काठमाडौंमा भएका निरजलाई भिडियो कल गरे । भिडियो कलमा निरजलाई देखेपछि ठगीको आरोप लगाउने व्यक्तिहरू छक्क परे । किनकि, उनीहरूलाई ठग्ने निरज पाण्डेय र भिडियो कलमा बोल्ने निरज पाण्डेय फरक व्यक्ति थिए । तर, नागरिकतामा निरज पाण्डे एकै थिए ।

ठगीबाट पीडित व्यक्तिहरू काठमाडौं फर्किए । उनीहरुले वास्तविक निरज पाण्डेयलाई भेटे । त्यसपछि बल्ल रहस्य खुल्यो, उनीहरूलाई वैदेशिक रोजगारीमा पठाउने भनेर रकम ठग्ने कम्पनीका व्यक्तिले निरजको नागरिकता प्रयोग गरेका रहेछन् ।

अघिल्लो वर्ष हराएको आफ्नो नागरिकता दुरुपयोग गरेर कसैले आफ्नै नाममा मेनपावर/कन्सल्टेन्सी नै खोलेर ठगी गरिरहेको थाहा पाउँदा निजर झसङ्ङ भए । त्यसपछि उनी पनि ठगिएका मानिहरूलाई लिएर काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालय नयाँ बानेश्वर (हाल टेकु सरेको) पुगे ।

आफ्नो कागजात र नाम दुरुपयोग गरी कसैले ठगी गरिरहेको भनेर उनले निवेदन दिए । यो घटनाबारे प्रहरीले जब अनुसन्धान सुरु गर्‍यो, अपराधका आयामहरु एकाएक खुल्न थाले ।

के देखियो अनुसन्धानमा ?

काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयमा निरज पाण्डेयसहित अरु पीडितले पनि ठगीबारे उजुरी दिए । ठगिएका भनिएका व्यक्तिहरू नेपाल प्रहरी, नेपाली सेनालगायतका सुरक्षा निकायबाट अवकाश पाएका र राजीनामा दिएका व्यक्तिहरू थिए ।

सुरक्षा निकायमा काम गरेको अनुभव भएका उनीहरूलाई रुसी सेनामा राम्रो रोजगारी छ भनेर जनही १२ देखि १६ लाख रुपैयाँ ठगेको प्रहरी अनुसन्धानमा खुल्यो ।

ठगिएका व्यक्तिहरूले आफूलाई ठगी गर्ने मेनपावरको एक भिजिटिङ कार्डसमेत प्रहरीलाई उपलब्ध गराए । प्रहरीले सोही भिजिटिङ कार्डको आधारमा मेनपावरको कार्यालय काठमाडौंस्थित ज्ञानेश्वरमा रहेको पत्ता लगायो ।

निरज पाण्डेयको नागरिकताबाट अन्य के–के कार्य भइरहेको छ भन्ने शिराबाट पनि उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयले अनुसन्धान अघि बढायो ।

निरजको नागरिकता प्रयोग गरेर कम्पनी रजिष्ट्रार कार्यालय त्रिपुरेश्वरमा ०७८ मंसिर २८ गते एभरेष्ट लिंक इन्टरनेशनल एजुकेसन प्रा.लि. नामको कम्पनी खोलिएको रहेछ ।

सोही कम्पनीका नाममा निरजकै नागरिकता दुरुपयोग गरी ३/४ वटा बैंकमा खाता पनि खोलिएको पत्ता लाग्यो । खाताहरू सेञ्चुरी, कुमारी लगायतका बैंकमा खुलेका थिए ।

कम्पनी रजिष्ट्रार कार्यालय र केही बैंकमा निरज पाण्डेयको दस्तखत एकै प्रकृतिको थियो । कुनै बैंकमा भने फरक भेटियो । जसबाट प्रहरीले सो ठगीमा एकजना व्यक्ति मात्र नभएर गिरोह नै सक्रिय रहेको आकलन गरी अनुसन्धानलाई थप तीव्र बनायो ।

निरजको नागरिकता दुरुपयोग गरी खोलिएका बैंक खातामा पीडितहरुबाट ठगिएको रकम जम्मा गर्न लगाउने र चेक मार्फत रकम निकाल्ने गरेको प्रहरी अनुसन्धानबाट पत्ता लाग्यो ।

प्रहरीले चेक साट्न बैंक पुग्ने व्यक्तिको सीसीटीभी फुटेज मगायो र अनुसन्धान अघि बढायो । ठगीमा संलग्न व्यक्तिको अनुहार, बैंकमा चेक साट्दा उपलब्ध गराएको मोबाइल नम्बर लगायतका थप विवरण सोही फुटेजका आधारमा प्रहरीले फेला पार्‍यो ।

अनुसन्धानलाई सघाउने प्रमाणहरू संकलन भएपछि काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयको टोली एभरेष्ट लिंक इन्टरनेशनल एजुकेसन (मेनपावर) को कार्यालय ज्ञानेश्वरमा पुग्यो ।

तर, प्रहरी टोली पुग्दा मेनपार सञ्चालकहरू कार्यालयका फर्निचर, टेबल, कुर्सी सबै अलपत्र छाडेर त्यहाँबाट भागिसकेका थिए ।

प्रहरीले उक्त मेनपावर कार्यालय राखिएको घरधनीसँग वयान लियो । घरधनीका अनुसार मेनपावर चलाउने व्यक्तिहरूले घर भाडा बापतको रकम एकपटक मात्र बुझाएको र सो भुक्तानी बैंकिङ च्यानलबाट नभई हाताहाती दिइएको थियो ।
मेनपावर कार्यालय छेउछाउका अन्य कार्यालय तथा पसलहरूमा सोधपुछ गर्दा नजिकैको चिया पसलमा करिब २० हजार रुपैयाँ उधारो खाएर ठगहरु फरार भएको पत्ता लाग्यो ।

ठगी गर्नेहरूमध्ये मध्यपुर ठिमी नगरपालिका–९, भक्तपुरका सुरेश भन्ने २८ वर्षका प्रदीप कर्माचार्य मेनपावरको कथित सीइओ बनेको खुल्यो । उनी उक्त ठगीका ‘मास्टर माइन्ड’ समेत रहेको प्रहरीको भनाइ छ ।

कर्माचार्यले आफू नै निरज पाण्डेय भएको दाबी गर्दै ठगी गर्ने गरेको प्रहरीले निचोड निकाल्यो । पीडितले उपलब्ध गराएको भिजिटिङ कार्डमा पनि निरज पाण्डेय, सीइओ भनेर उल्लेख गरिएको थियो । जसमा मोबाइल नम्बर भने ‘मास्टर माइन्ड’ प्रदीप कर्माचार्यको थियो ।

त्यस्तै खत्याड गाउँपालिका ११, मुगु घर भई काठमाडौंको बुढानीलकण्ठ बस्ने २४ वर्षका विशाल कार्कीले निरज पाण्डेयको नाममा बैंकमा खाता खोलेको रहस्य खुल्यो ।

अर्का खत्याड गाउँपालिका ८ घर भई बुढानीलकण्ठ नै बस्ने २१ वर्षका रामकृष्ण रावलले कम्पनीको सहजकर्ताका रूपमा काम गर्दै आएको पत्ता लाग्यो ।

प्रहरीले थप अनुसन्धान गर्दै जाँदा बैंक, मोबाइल वालेट लगायतका अन्य उपलब्ध तथ्याङ्कका आधारमा यी तीनैजना व्यक्तिहरू ठगीमा संलग्न भएको निचोड निकाल्यो ।

ठगीमा संलग्न रहेका रामकृष्ण रावलकी प्रेमिकाको माध्यमबाट काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयले तीनैजनालाई पक्राउ गर्‍यो । त्यसपछि, ०७९ भदौ १ गते ठगीसम्बन्धी कसुरमा कारवाही अगाडि बढाइयो ।

पक्राउ पर्नुअघि नै अर्को ठगी

जब प्रहरीले यी तीनै जनालाई पक्राउ गरेको विज्ञप्ति सार्वजनिक गर्‍यो, तब उनीहरूबाट ठगिएका अन्य व्यक्ति पनि प्रहरीको सम्पर्कमा आए । निरज पाण्डेयको नागरिकता दुरुपयोग गर्ने गिरोहका मुख्य अभियुक्त प्रदीप कर्माचार्य बाहेकका अन्य २ जना र थप एक व्यक्ति मिलेर सोही प्रकृतिको नयाँ ठगी गर्न भ्याइसकेका रहेछन् ।

रसियन सेनामा पठाउने प्रलोभन देखाएर ठग्दै आएका उनीहरूले सिंगापुर लाहुरेमा भर्ती गराउने आश्वासन दिएर समेत ठगी गरेका रहेछन् । त्यसवापत उनीहरूले प्रतिव्यक्ति ५ देखि ६ लाखका दरले करिब २० जनाबाट रकम ठगी गरिसकेको पीडितहरूले प्ररहीलाई बयान दिएका छन् ।

प्रहरीले यस ठगीमा संलग्न थप एक जनालाई पनि नियन्त्रणमा लिएर कारवाही अगाडि बढायो ।

ज्ञानेश्वरबाट चिया पसलको समेत पैसा नतिरी भागेका उनीहरुले राजधानीको अर्कै ठाउँमा नयाँ मेनपावर कार्यालय खोलिसकेको अवस्थामा प्रहरीले उनीहरुलाई समात्न सफल भयो ।

ठगका बाह्र दाउ !

काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयले ठगीलाई विभिन्न १२ प्रकृतिमा विभाजन गरेर व्याख्या गरेको छ । यो ठगीलाई प्रहरीले पहिचान जालसाजी (आइडेन्टिट फ्रड) भनेर व्याख्या गरेको छ ।

यस प्रकृतिको ठगीमा आफ्नो पहिचान फेरेर वा अरू कसैको पहिचान चोरी गरी ठगी गर्ने गरिन्छ । यसलाई न्यूनीकरण गर्न समुदाय स्तरमा व्यापक जनचेतना फैलाउने काम राज्य स्तरबाटै हुनुपर्ने प्रहरीको निचोड छ ।

साथै एउटा नागरिकताबाट कति वटासम्म सिमकार्ड लिन मिल्ने भन्ने प्रष्ट व्यवस्था हुनुपर्ने प्रहरीको भनाइ छ ।

बैंकमा खाता खोल्न जाँदा खाता खोल्ने व्यक्ति र कागजातमा भएको व्यक्ति एकै भए नभएको पुष्टि बैंकले अनिवार्य गर्नुपर्ने लगायतका कार्यमा कडाइ गर्न सके यस किसिमको अपराधमा कमी आउन सक्ने काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयको ठम्याइ छ ।