प्रधानन्यायाधीशको सिफारिस भ्याटिकनमा पोप छानेजस्तै भयो !

काठमाडौँ । संवैधानिक कानूनका जानकार अधिवक्ता माधबकुमार बस्नेतले प्रधानन्यायाधीश नियुक्तिको सिफारिसलाई ‘भ्याटिकन सिटीमा पोप छानेजस्तै’ भएको बताएका छन् ।

संवैधानिक परिषदले विहीबार सर्वोच्च अदालतमा चौथो बरियतामा रहेका न्यायायाधीश डा. मनोजकुमार शर्मालाई प्रधान न्यायाधीश नियुक्तिका लागि निर्णय गर्ने सिफारिस गरेको थियो ।

उक्त सिफारिसपछि समाजिक सञ्जालमा एक वाक्यको छोटो प्रतिक्रिया दिँदै अधिवक्ता बस्नेतले लेखेका छन्, ‘नेपालको प्रधान न्यायाधीशको सिफारिश पनि भ्याटिकनमा पोप छानेजस्तै पो भयो त १ साँच्ची, यसपालि किन यस्तो भाको हो ?

यो पनि-

प्रधानन्यायाधीशमा मनाेज शर्माकाे नाम सिफारिस

सर्वोच्चका बरिष्ठ न्यायाधीशहरु नहट्ने, सुशीला कार्कीसमेत रिसाइन्

संविधानविद् विपीन अधिकारीको प्रश्न- वरिष्ठता मिचिएका वस्तुगत आधार के–के हुन् ?

संसदीय सुनुवाइमा पनि  बालेनकै बोलवाला

मनोज शर्मा ६ वर्ष प्रधानन्यायाधीश बन्न पाउँछन्, तर…

अधिवक्ता बस्नेतको यो विवम्वात्मक अभिव्यक्तिलाई बुझ्नका लागि संसारको सबैभन्दा सानो देश भ्याटिकन सिटीको पोप कसरी छानिन्छ भनेर बुझ्नुपर्ने हुन्छ ।

सजिलोका लागि हामीले एआईलाई सोध्यौं– भ्याटिकन सिटीको पोप कसरी छानिन्छ ?

एआईले दिएको जवाफ यस्तो छ–

भ्याटिकन सिटीमा नयाँ पोप छान्ने प्रक्रियालाई पोपल कन्क्लेभ (Papal Conclave) भनिन्छ। यो अत्यन्त गोप्य र परम्परागत विधि हो।

पोपको मृत्यु वा राजिनामापछि पोपको पद खाली भएको अवस्थालाई सेडेस भ्याकान्टे (Sede Vacante) अवस्था सुरु भएको मानिन्छ ।

पहिलो चरणमा कार्डिनल क्याम erlengo ले पोपको मृत्यु पुष्टि गर्छन्। त्यसपछि कार्डिनलको कलेज (College of Cardinals) ले चर्चको दैनिक काम सञ्चालन गर्छ तर नयाँ पोप छान्न सक्दैन।

दोस्रो चरणमा कन्क्लेभको तयारी शुरु हुन्छ । पोपको मृत्यु वा राजीनामाको १५–२० दिनभित्र कन्क्लेभ सुरु हुन्छ।

कन्क्लेभका लागि ८० वर्षभन्दा कम उमेरका कार्डिनलहरू मात्र इलेक्टर (निर्वाचक) हुन सक्छन् जसमा सामान्यतया १२० देखि १३५ जना रहन्छन् । उनीहरू भ्याटिकनको सिस्टाइन च्यापल (Sistine Chapel) मा भेला हुन्छन्।

रोचक के छ भने कन्क्लेभमा प्रवेश गर्दा उनीहरूले गोपनीयताको शपथ खान्छन्। बाहिरी संसारसँग कुनै सम्पर्क हुँदैन। ढोका बन्द र सिल गरिन्छ।

तेस्रो चरणमा मतदान प्रक्रिया (Voting Process) बडो रोचक ढंगबाट हुन्छ । नयाँ पोप छान्नका लागि दुई तिहाई बहुमत आवश्यक पर्छ। जस्तै १३३ जना कार्डिनल भएमा कम्तीमा ८९ मत चाहिन्छ।

मतदान कागजी मतपत्रबाट हुन्छ।

प्रत्येक कार्डिनलले मतपत्रमा “Eligo in Summum Pontificem” ( म सर्वोच्च पोपको रूपमा … लाई चुन्छु) लेखेर उम्मेदवारको नाम लेख्छन्। अनि मतपत्रलाई मोडेर च्यालिस (chalice) मा हाल्छन्।

मतदान प्रक्रिया बडो कर्मकाण्डी प्रकारको हुन्छ ।

पहिलो दिन एक पटक मतदान हुन्छ । त्यसपछि बिहान २ पटक र दिउँसो २ पटक गरेर दिनमा ४ पटक मतदान हुन्छ।

धुवाँको संकेत

हरेक मतदानपछि मतपत्रहरू जलाइन्छ। र, रसायन मिसाएर मतपत्रको धुवाँको रङलाई नियन्त्रण गरिन्छ ।

मतपत्रको धुवाँ कालो (Black Smoke) निस्कियो भने बुझ्नुपर्छ नयाँ पोप छानिएन ।

र, सेतो धुवाँ (White Smoke) निस्कियो भने बुझिन्छ– नयाँ पोप छानियो !