पोर्चुगलमा आप्रवासीका लागि कानुनमा कडाइ

नेपालमा राजनीतिक परिवर्तन तिब्र गतिमा त भयो, तर राज्य रोजगारी सिर्जनामा भने चुकिरहेको छ । समृद्धि र विकासको नारा उत्पातले घन्किरहेको छ, तर खेतबारीहरु बाँझा छन् अनि युवाहरुको लर्को वैदेशिक रोजगारी र आप्रवासनतिर छ । देशको फोक्सो विदेशबाट पठाइने रेमिटेन्सको अक्सिजनले चलिरहेको छ । देशको यो चालाले सुनिश्चित भविष्यको सङ्केत गर्दैन ।

देशमा ठूलो राजनैतिक भाँडभैलो मच्चिरहेछ । उता, वैदेशिक रोजगारी वा आप्रवासनमा गएका नेपालीहरुको ब्यथा भने दिनदिनै दुख्दो र बल्झँदो छ । सम्बन्धित देशले दिनदिनै कडा नियम कानून ल्याएका कारण नेपालजस्तो गरीब देशबाट रोजीरोटीका लागि प्रवास पसेका नेपालीहरु पनि प्रभावित भएका छन् ।

नेपालीहरुका लागि युरोपेली देश पोर्चुगल एक आकर्षक गन्तव्य थियो । विभिन्न बाटो हुँदै पोर्चुगल टेकेका आप्रवासीहरुका लागि आकर्षक पारिश्रमिक नभए पनि उनीहरुले रोजगारी पाएकै थिए । रोजगारीकै क्रममा तिरिएको करको फलस्वरुप उनीहरुले अस्थायी आवासीय अनुमति कार्ड पनि पाएकै थिए । तर, विगत डेढ वर्षयतादेखि पोर्चुगल सरकारले आप्रवासीहरुलाई आवासीय अनुमतिमा रोक लगाएको छ ।

यस्तै, अस्थायी कार्ड पाइसकेका आप्रवासीहरुको आवासीय अनुमति नवीकरणको नियमलाई पनि पहिलेभन्दा कडा बनाइएको छ । अब आप्रवासीहरुका लागि पोर्चुगल पहिलेजस्तो सहज रहेन ।

यसअघि वर्षभरिमा तीन महिनाको कर तिरेको देखिएमा बिना कुनै व्यवधान त्यस्ता आप्रवासीहरुको आवासीय अनुमति नवीकरण हुने गर्थ्यो । तर अहिले आएर पोर्चुगलको आप्रवासी तथा शरणार्थी मामिलासम्बन्धी एजेन्सी (एआईएमए) ले नवीकरणसम्बन्धी आवेदन दिएका बेला काम गरिरहेको वा बेरोजगार बसेको भनेर आवेदकसँग बुझ्ने र रोजगारी गरिरहेको नदेखिए आवश्यक कागजपत्र अपुग भएको भनी खबर पठाउने गरिरहेको छ ।

नवीकरणको आवेदनका लागि भर्नुपर्ने विद्युतीय फारमबाट बुझाउनुपर्ने आवश्यक कागजपत्रहरुमा कामको सम्झौता र तत्काल तीन महिनाको तलब बुझेको स्लीपलाई पनि अनिवार्य गरेको छ । यसले पनि आवासीय अनुमति नवीकरणका लागि आवेदकले काम गरिरहेको हुनुपर्ने स्पष्ट पार्छ ।

पहिलोपटक अस्थायी आवासीय अनुमतिको आवेदन दिएकाहरु पनि ब्यग्ररुपमा कार्डको प्रतीक्षा गरिरहेका छन् ।

पारिवारिक पुनर्मिलनका लागि पनि अहिले कानुन कडा गरिएको छ । पतिले पत्नी र १८ वर्ष मुनिका छोराछोरी तथा तथा पत्नीले पति र १८ वर्षमुनिका छोराछोरी अनि बाबु आमालाई बोलाएर यतै बसोबासको अनुमतिका लागि आवेदन दिन पाउँछन् ।

पहिले अस्थायी आवासीय अनुमति पाउनेबित्तिकै आवेदन दिन पाइन्थ्यो तर अब अस्थायी अनुमति पाएको दुई वर्षपछि मात्रै पारिवारिक पुनर्मिलनका लागि आवेदन दिन पाइने भएको छ । त्यो अवधिमा १८ वर्ष नाघिसकेका छोराछोरी आफ्ना आमाबाबुसँग पोर्चुगल आएर पुनर्मिलन हुनबाट वञ्चित हुनेछन् ।

पासपोर्ट पाउन अब १० वर्ष

पोर्चुगलमा अस्थायी आवासीय अनुमति पाएको पाँच वर्षपछि स्थायी बसोबासका लागि आवेदन दिन सकिने कानुन थियो । तर, पोर्चुगलको संसदले हालै यसलाई परिवर्तन गरेको छ । युरोपेली संघका देशहरुका साथै मोजाम्बिक, अङ्गोला, ब्राजिलजस्ता पोर्तुगाली भाषा बोल्ने देशबाट आएका आप्रवासीले अस्थायी बसोबास अनुमति पाएको सात वर्षपछि मात्र स्थायी बसोबासको अनुमतिका लागि आवेदन दिन पाउनेछन् । अन्य देशबाट आएकाहरुका लागि १० वर्षे कानुन तोकिएको छ ।

यो कानुन अक्टोबर २४ मा पोर्चुगलको संसदले पारित गरेको हो । अक्टोबर २४ अघि आवेदन दिने आप्रवासीहरुका लागि भने पुरानै कानुनअनुसार पाँच वर्षे अवधिले नै काम गर्नेछ ।
स्थायी बसोबासको अनुमति पाएका आप्रवासीहरुले तत्कालै पोर्चुगलको पासपोर्ट पाउँछन् । पोर्चुगलको पासपोर्ट पाएपछि आप्रवासीहरुका लागि बेल्जियम, आयरल्याण्ड, जर्मनी, डेनमार्क, नर्वेलगायतका देशहरु आकर्षक गन्तब्य हुने गरेको छ ।

आवासमा पनि कडाइ

पोर्चुगल सरकारले भाडामा बस्दै आएका आप्रवासीहरुका लागि लागू गरिएको नियमलाई पनि कडा बनाएको छ । पहिले जसले घर भाडामा लिएको थियो, उसको सिफारिसका आधारमा आप्रवासीहरुलाई नगरको वडासरहको कार्यालय जुन्ता फरगेसियाले आवासको ठेगाना खुलेको पत्र दिने गरेको थियो । त्यसलाई पोर्चुगल सरकारले मान्यता दिँदै आएकोमा अब यस प्रकारको कागजलाई मान्यता नदिइने नियम लागू गरेको छ ।

परिवर्तित नियमअनुसार घरधनी भएको हकमा स्थायी सम्पतिको प्रमाणपत्र, भाडामा बस्ने भएमा आवेदकको नाम उल्लेख भएको घर भाडाको सम्झौता र अघिल्लो महिना भाडा तिरेको रसिद अनिवार्य रुपमा बुझाउनु पर्ने नियम लागू गरिएको छ । यदि घर ऋणमा लिइएको हो भने सोसम्बन्धी सम्झौता पत्र र स्थायी सम्पति प्रमाणपत्र पेश गरेमात्रै आवासको प्रमाण मान्य हुने नियम पनि लागू गरेको छ ।

त्यस्ता सम्झौतामा नाम नभएकाहरु पनि पोर्चुगलमा बसोबास गरिरहेका छन् । उनीहरुका लागि चाहिँ के गर्ने त ?

त्यस्तो अवस्थामा बसोबास गरिरहेकाहरुले घरधनीको पूरा नाम, कर नम्बर र भाडा वा निःशुल्क प्रयोग भएको भन्ने कानुनी आधार खुलाएर उल्लेख भएको कागज पेश गर्दै त्यो स्थानमा आफू बास्तवमै बस्दै आएको र यदि झुटा ठहरिए कानुनले तोकेअनुसार सजाय भोग्न तयार भएको प्रतिज्ञा पत्रमा आवेदकले हस्ताक्षर गर्नुपर्नेछ ।

यसका लागि आवेदकले कर कार्यालय (फिनान्स)बाट जारी भएको प्रमाण पत्र पेश गर्नुपर्नेछ । तर यो प्रमाणपत्र ३० दिनभन्दा पुरानो भएको अवस्थामा त्यो मान्य हुने छैन । साथै, उनको फिनान्सको कागज पनि सोही ठेगानामा दर्ता भएको हुनुपर्नेछ ।

पोर्चुगलमा आप्रवासीहरुको अत्यधिक चाप भयो भन्दै त्यसलाई रोक्नुपर्ने मुद्दा बोकेर पोर्चुगलमा “सेगा” नामको राजनीतिक दल नै खुलेको छ । पोर्चुगाली भाषामा सेगा शब्दको अर्थ हो, पर्याप्त । यो दलले अधिकतम सीट नजिते पनि सरकारमा प्रभावकारी भूमिका खेल्ने गरी स्थान ओगटेको छ । सोही दलको निरन्तरको दवावले पनि पोर्चुगल संसदले आप्रवासीसम्बन्धी कानुनलाई कडा बनाएको हो ।

(पत्रकार एवं लेखक राजकुमार दिक्पाल पोर्चुगलमा बसोबास गर्छन् )